<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><!-- generator="wordpress.com" -->
<rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	>

<channel>
	<title>विज्ञान &amp;laquo; WordPress.com Tag Feed</title>
	<link>http://wordpress.com/tag/विज्ञान/</link>
	<description>Feed of posts on WordPress.com tagged "विज्ञान"</description>
	<pubDate>Sat, 06 Sep 2008 02:57:36 +0000</pubDate>

	<generator>http://wordpress.com/tags/</generator>
	<language>en</language>

<item>
<title><![CDATA[राशिफल का मेष राशि से शुरु और ज्योतिष का अपने तर्क पर गलत होना]]></title>
<link>http://unmukts.wordpress.com/?p=204</link>
<pubDate>Sun, 13 Jul 2008 01:34:29 +0000</pubDate>
<dc:creator>उन्मुक्त</dc:creator>
<guid>http://unmukts.wordpress.com/?p=204</guid>
<description><![CDATA[मैंने अपने उन्मुक्त चिट्ठे में &#8216;ज्य]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p><span style="font-size:medium;">मैंने अपने उन्मुक्त चिट्ठे में 'ज्योतिष, अंक विद्या, हस्तरेखा विद्या, और टोने-टुटके' नामक श्रंखला लिखी है। इसकी चिट्ठी  '<a href="http://unmukt-hindi.blogspot.com/2006/11/signs-of-zodiac.html">राशियां Signs of Zodiac</a>' में राशियों (signs of <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Zodiac">zodiac</a>) के बारे में  बताया था, </span></p>
<blockquote><p><span style="font-size:medium;">'यदि पृथ्वी, सूरज के केन्द्र और पृथ्वी की परिक्रमा के तल को चारो तरफ ब्रम्हाण्ड में फैलायें, तो यह ब्रम्हाण्ड में एक तरह की पेटी सी बना लेगा। इस पेटी को हम १२ बराबर भागों में बांटें तो हम देखेंगे कि इन १२ भागों में कोई न कोई तारा समूह आता है। हमारी पृथ्वी और ग्रह, सूरज के चारों तरफ घूमते हैं। या इसको इस तरह से कहें कि सूरज और सारे ग्रह पृथ्वी के सापेक्ष इन १२ तारा समूहों से गुजरते हैं। यह किसी अन्य तारा समूह के साथ नहीं होता है इसलिये यह १२ महत्वपूर्ण हो गये हैं। इस तारा समूह को हमारे पूर्वजों ने कोई न कोई आकृति दे दी और इन्हे राशियां कहा जाने लगा।'</span></p></blockquote>
[caption id="" align="aligncenter" width="400" caption="राशि के चिन्ह - विकिपीडिया के सौजन्य से और उसी की शर्तों में"]<img src="http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/d/d1/Zodiac_woodcut.png/400px-Zodiac_woodcut.png" alt="राशि के चिन्ह " width="400" height="315" />[/caption]
<p><span style="font-size:medium;">इसी श्रंखला की चिट्ठी '<a href="http://unmukt-hindi.blogspot.com/2006/11/precession-of-equinoxes.html">विषुव अयन (precession of equinoxes) - हेयर संगीत नाटक के शीर्ष गीत का अर्थ</a>' में विषुव (<a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Equinox">Equinox</a>) का जिक्र करते हुऐ बताया था कि,</span></p>
<blockquote><p><span style="font-size:medium;">'साल के शुरु होते समय (जनवरी माह में) सूरज दक्षिणी गोलार्द्ध में होता है और वहां से उत्तरी गोलार्द्ध जाता है। साल के समाप्त होने (दिसम्बर माह) तक सूरज उत्तरी गोलार्द्ध से होकर पुनः दक्षिणी गोलार्द्ध पहुचं जाता है। इस तरह से सूरज साल में दो बार भू-मध्य रेखा के ऊपर से गुजरता है। इस समय को विषुव (equinox) कहते हैं। यह इसलिये कि, तब दिन और रात बराबर होते हैं। यह सिद्धानतः है पर वास्तविकता में नहीं ... आजकल यह समय लगभग 20 मार्च तथा 23 सितम्बर को आता है। जब यह मार्च में आता है तो हम (उत्तरी गोलार्द्ध में रहने वाले) इसे महा/बसंत विषुव (Vernal/Spring Equinox) कहते हैं तथा जब सितम्बर में आता है तो इसे जल/शरद विषुव (fall/ Autumnal Equinox) कहते हैं। यह उत्तरी गोलार्द्ध में इन ऋतुओं के आने की सूचना देता है।'</span></p></blockquote>
<p><span style="font-size:medium;">विषुव भी खिसक रहा है। इसे विषुव अयन (<a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Precession_(astronomy)">precession of equinoxes</a>) कहते हैं। इसका कारण कुछ इस प्रकार है,</span></p>
<blockquote><p><span style="font-size:medium;">'पृथ्वी अपनी धुरी पर २४ घन्टे में एक बार घूमती है। इस कारण दिन और रात होते हैं। पृथ्वी की धुरी भी घूम रही है और यह धुरी २५,७०० साल में एक बार घूमती है। यदि आप किसी लट्टू को नाचते हुये उस समय देखें जब वह धीमा हो रहा हो, तो आप देख सकते हैं कि वह अपनी धुरी पर भी घूम रहा है और उसकी धुरी भी नाच रही है। विषुव का समय धुरी के घूमने के कारण बदल रहा है। इसी लिये <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Pole_star">pole star</a> भी बदल रहा है। आजकल ध्रुव तारा पृथ्वी की धुरी पर है और दूसरे तारों की तरह नहीं घूमता। इसी लिये pole star कहलाता है। समय के साथ यह बदल जायगा और तब कोई और तारा pole star बन जायगा।'</span></p></blockquote>
<p><span style="font-size:medium;">सारी सभ्यताओं में जब ज्योतिष शुरू हुई उस समय सूर्य मेक्ष राशि में रहता है। इसीलिये राशिफल मेष राशि से शुरू होता हैं। इसी श्रंखला की चिट्ठी '<a href="http://unmukt-hindi.blogspot.com/2006/11/blog-post_21.html">ज्योतिष या अन्धविश्वास</a>' में मैंने यह भी बताया था कि विषुव अयन के कारण क्यों ज्योतिष अपने तर्क पर गलत है।</span></p>
<blockquote><p><span style="font-size:medium;">'ज्योतिष/ खगोलशास्त्र के शुरु होने के समय, विषुव अप्रैल के माह में आता था, इसीलिये राशि चक्र मेष से शुरु होता है। अब यह मार्च के महीने में आ गया है यानी कि मीन राशि में आ गया है। यदि ज्योतिष का ही तर्क लगायें तो जो गुण ज्योतिषों ने मेष राशि में पैदा होने वाले लोगों को दिये थे वह अब मीन राशि में पैदा होने वाले व्यक्ति को दिये जाने चाहिये। यानी कि, हम सबका राशि फल एक राशि पहले का हो जाना चाहिये पर ज्योतिषाचार्य तो अभी भी वही गुण उसी राशि वालों को दे रहे हैं।'</span></p></blockquote>
<p style="text-align:center;">
<p style="text-align:center;"><strong><span style="font-size:medium;">कुछ दिन पहले यही बात मुझे यूट्यूब पर मिल गयी। </span></strong></p>
<p style="text-align:center;"><strong><span style="font-size:medium;">इसे देखें। </span></strong></p>
<p style="text-align:center;"><strong><span style="font-size:medium;">आप यह बातें आसानी से समझ सकेंगे।</span></strong></p>
<p style="text-align:center;">
<p style="text-align:center;"><span style="font-size:medium;"><span style='text-align:center; display: block;'><object width='425' height='350'><param name='movie' value='http://www.youtube.com/v/oQPFoDkGFrU'></param><param name='wmode' value='transparent'></param><embed src='http://www.youtube.com/v/oQPFoDkGFrU&rel=0' type='application/x-shockwave-flash' wmode='transparent' width='425' height='350'></embed></object></span></span></p>
<p><span style="font-size:medium;">यह यूट्यूब मैंने उन्मुक्त चिट्ठे की कड़ी पर भी डाल दी है। यदि आप इस श्रंखला को आप एक साथ पढ़ना चाहें तो मेरे <a href="http://unmukth.wordpress.com/">लेख</a> चिट्ठे की चिट्ठी '<a href="http://unmukth.wordpress.com/2006/12/31/superstition/">ज्योतिष, अंक विद्या, हस्तरेखा विद्या, और टोने-टुटके</a>' पर पढ़ सकते हैं।</span></p>
<div style="text-align:center;"><span style="font-weight:bold;font-size:130%;">हिन्दी में नवीनतम पॉडकास्ट Latest podcast in Hindi</span></div>
<p><span style="font-style:italic;">(सुनने के लिये चिन्ह शीर्षक के बाद लगे चिन्ह ► पर चटका लगायें यह आपको इस फाइल के पेज पर ले जायगा। उसके बाद जहां Download और उसके बाद फाइल का नाम अंग्रेजी में लिखा है वहां चटका लगायें।: Click on the symbol ► after the heading. This will take you to the page where file is. Click where 'Download' and there after name of the file is written.)</span></p>
<ul>
<li>जब रात हुई (Nightfall)   <a href="http://www.esnips.com/doc/db6c0a20-f8ff-4eb6-a61a-d1000468f26b/%E0%A4%9C%E0%A4%AC-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%88"><span style="font-size:180%;"><span style="text-decoration:underline;"><span style="background-color:#cccccc;">►</span></span></span></a></li>
<li><a href="../2008/06/24/open-format/">मुक्त मानक का प्रयोग क्यों बेहतर है</a>: <a href="http://unmukt-hindi.blogspot.com/2007/11/open-standards-format-philosphy.html">पापा, क्या आप उलझन में हैं</a> <a href="http://www.esnips.com/doc/e01cd53c-9217-4bab-8a98-e80aac047457/%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%86%E0%A4%AA-%E0%A4%89%E0%A4%B2%E0%A4%9D%E0%A4%A8-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%B9%E0%A5%88%E0%A4%82"><span style="font-size:180%;"><span style="text-decoration:underline;"><span style="background-color:#cccccc;">►</span></span></span></a></li>
</ul>
<p>यह ऑडियो फाइलें ogg फॉरमैट में है। इस फॉरमैट की फाईलों को आप -</p>
<ul>
<li>Windows पर कम से कम Audacity, MPlayer, VLC media player, एवं Winamp में;</li>
<li>Mac-OX पर कम से कम Audacity, Mplayer एवं VLC में; और</li>
<li>Linux पर सभी प्रोग्रामो में - सुन सकते हैं।</li>
</ul>
<p>बताये गये चिन्ह पर चटका लगायें या फिर डाउनलोड कर ऊपर बताये प्रोग्राम में सुने या इन प्रोग्रामों मे से किसी एक को अपने कंप्यूटर में डिफॉल्ट में कर लें।</p>
<div style="text-align:center;">सांकेतिक शब्द</div>
<p><a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Eclipse"></a>Astronomy, <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Astronomy">Astronomy</a>,  <a href="http://technorati.com/tag/Culture">culture</a>, <a href="http://wordpress.com/tag/family/">Family</a>, <a href="http://wordpress.com/tag/fiction/">fiction</a>,   <a href="http://technorati.com/tag/Life">life</a>, <a href="http://wordpress.com/tag/life/">Life</a>,  <a href="http://wordpress.com/tag/religion/">Religion</a>, <a href="http://unmukt-hindi.blogspot.com/search/label/%E0%A4%96%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0">खगोलशास्त्र</a>, <a href="http://unmukt-hindi.blogspot.com/search/label/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%9E%E0%A4%BE%E0%A4%A8">विज्ञान</a>,  <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Science_fiction"></a><a href="http://blogvani.com/Default.aspx?mode=tag&#38;amp;amp;amp;TagText=%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8%E0%A4%B6%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%80">जीवन शैली</a>, <a href="http://unmukt-hindi.blogspot.com/search/label/%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B6%E0%A4%A8">दर्शन</a>,   <a href="http://vijyan.chitthajagat.in/?shrenee=%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE">धर्म</a>, <a href="http://blogvani.com/Default.aspx?mode=tag&#38;amp;amp;amp;TagText=%E0%A4%A7%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE-%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AE">धर्म- अध्यात्म</a>, <a href="http://vijyan.chitthajagat.in/">विज्ञान</a>, <a href="http://samaj.chitthajagat.in/">समाज</a>, <a href="http://vijyan.chitthajagat.in/?shrenee=%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%9E%E0%A4%BE%E0%A4%A8%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%9E%E0%A4%BE%E0%A4%A8">ज्ञान विज्ञान</a>,</p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[मेरा यह 100 वां महत्वपूर्ण पोस्ट : आप सब अवश्य पढें]]></title>
<link>http://gatyatmakjyotish.wordpress.com/?p=174</link>
<pubDate>Sun, 20 Apr 2008 11:57:51 +0000</pubDate>
<dc:creator>संगीता पुरी</dc:creator>
<guid>http://gatyatmakjyotish.wordpress.com/?p=174</guid>
<description><![CDATA[(यह शोध-पत्र मेरे पिता विद्यासागर महथा]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">(</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">यह शोध-पत्र मेरे पिता विद्यासागर महथाजी के द्वारा नई दिल्ली में पूसा गेट के समीप राष्ट्रीय भौतिक प्रयोगशाला सभागार में 19 से 21 फरवरी 2004 को आयोजित किए गए तृतीय अखिल भारतीय विज्ञान सम्मेलन में भेजा गया था</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">इस सामग्री को संक्षिप्त रूप में सेमिनार के जर्नल में भी प्रकाशित भी किया गया था।</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;"> </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">इसे समझने में आप सब पाठकगणों को कुछ असुविधा अवश्य होगी</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">पर मेरा अनुरोध है कि आप इसे समझने की कोशिश अवश्य करें।</span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">)</span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="color:#993300;"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span>          </span></span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">मानव-जीवन पर ग्रहों का पड़नेवाला प्रभाव अभी तक विवादास्पद विषय ही बना होता</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">यदि मुझे ग्रहों की शक्ति और गति के बारे में अपना </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">40</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> वर्षों की खोज में कुछ महत्वपूर्ण जानकारी न हासिल हो गयी होती । परंतु आज ग्रहों की गत्यात्मक और स्थैतिक शक्ति<span>  </span>निकालने के सूत्रों के प्रतिपादन एवं इसके मानव जीवन पर पड़नेवाले प्रभाव के सटीक खोज से मै इसकी विवादास्पदता को मिटा पाने में समर्थ हो चुका हूं ।<span>  </span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="color:#993300;"><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">पृथ्वी को अपने परिभ्रमण-पथ के किसी बिंदू पर स्थिर मान लेने से किसी भी ग्रह की अपने परिभ्रमण-पथ के विभिन्न बिंदुओं पर सूर्य और पृथ्वी से भिन्न-भिन्न कोणिक दूरी बनती है । हर स्थिति में पृथ्वी से ग्रहों की वास्तविक दूरी में भी अंतर देखा जाता है । यही नहीं </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">अपने परिभ्रमण पथ के विभिन्न बिंदुओं पर ग्रहों की सापेक्षिक गति भी पृथ्वी और सूर्य से उसकी कोणिक दूरी पर निर्भर करती है । इस गति के अनुसार ही सभी ग्रह शक्ति प्राप्त करतें हैं </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">जिसे गत्यात्मक शक्ति कहा जा सकता है । इसी शक्ति के अनुसार ही ग्रह विभिन्न अवधि में जातक को फल प्रदान करतें हैं ।</span></span></p>
<p> </p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="color:#993300;"><a href="http://gatyatmakjyotish.files.wordpress.com/2008/04/mars-path5.gif"><img class="aligncenter size-medium wp-image-175" src="http://gatyatmakjyotish.wordpress.com/files/2008/04/mars-path5.gif" alt="" width="565" height="402" /></a></span></p>
<div></div>
<p><span style="color:#993300;"></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">इस छोटे से शोधपत्र में सारे ग्रहों की चर्चा संभव नहीं है । इसलिए मै सिर्फ एक ग्रह मंगल की चर्चा कर रहा हूं । संलग्न चित्र में</span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;"> </span><span style="color:#993300;font-family:Batang;">O </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">बिंदू पर सूर्य स्थित है </span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">,</span><span style="color:#993300;"> ABCD</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> पृथ्वी का परिभ्रमण पथ है </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">जिसमें पृथ्वी किसी भी बिंदू पर स्थित हो सकती है । इसी तरह मंगल अपने परिभ्रमण-पथ </span><span style="color:#993300;font-family:Arial;">UTVWPXQYZS</span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> के किसी भी बिंदू पर हो सकता है । </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">संलग्न चित्र के अनुसार सबसे पहले मै पृथ्वी के </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">A</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर<span>  </span>स्थित होने की कल्पना करना चाहूंगा । यदि सूर्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">O</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तथा पृथ्वी </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">A</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर स्थित हो तो </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर मंगल की स्थिति से सूर्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">पृथ्वी और मंगल के मध्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">180</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> डिग्री का कोणिक दूरी बनती है । इस समय मंगल की पृथ्वी से वास्तविक दूरी भी सबसे कम होती है । पृथ्वी सापेक्ष मंगल की गति पर जब मैने ध्यान दिया तो पाया कि इस समय मंगल सर्वाधिक वक्र गति में है । </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="color:#993300;"><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">इसी प्रकार यदि सूर्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">O</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तथा पृथ्वी </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">A</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर स्थित हों तो </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर मंगल की स्थिति से सूर्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">पृथ्वी और मंगल के मध्य लगभग </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">135</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> डिग्री का की कोणिक दूरी बनती है । इस समय मंगल से पृथ्वी की वास्तविक दूरी सामान्य से कम होती है । इस समय मंगल की सापेक्षिक गति शून्य होती है यानि न तो वह आगे बढ़ने और न ही पीछे खिसकने की ही स्थिति में होता है । </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="color:#993300;"><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">इसी प्रकार </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">O</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर सूर्य </span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">,</span><span style="color:#993300;">A</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर पृथ्वी </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">तथा<span>  </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Z </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">बिंदू पर मंगल की स्थिति होने से सूर्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">पृथ्वी और मंगल के मध्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">90</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> डिग्री का कोण बनता है । इस समय मंगल पृथ्वी से सामान्य वास्तविक दूरी पर होता है और इसकी प्रतिदिन की गति भी सामान्य रुप से आगे बढनेवाली होती है । </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="color:#993300;"><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">O</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर सूर्य </span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">, </span><span style="color:#993300;">A</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर पृथ्वी तथा </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">U</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर मंगल की स्थिति होने से सूर्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">पृथ्वी और मंगल के मध्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">0</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> डिग्री का कोण बनता है । इस समय मंगल से पृथ्वी की वास्तविक दूरी बहुत अधिक होती है । इसकी प्रतिदिन की गति भी सामान्य से काफी अधिक होती है । </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">O</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर सूर्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">A</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर पृथ्वी तथा </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर मंगल की स्थिति होने से पुन: सूर्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">पृथ्वी और मंगल के मध्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">90</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> डिग्री का कोण बनता है । इस समय मंगल की पृथ्वी से वास्तविक दूरी पुन: सामान्य होती है । मंगल की गति भी यहॉ पर सामान्य रुप से आगे बढ़नेवाली होती है । </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">O</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर सूर्य </span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">,</span><span style="color:#993300;">A</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर पृथ्वी तथा </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर मंगल की स्थिति होने से पुन: सूर्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">पृथ्वी और मंगल के मध्य </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">135</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> डिग्री के आसपास का कोण बनता है । इस समय पुन: मंगल की पृथ्वी से दूरी सामान्य से कुछ कम हो जाती है<span>  </span>और इसकी गति शून्य यानि पृथ्वी के समानान्तर होती है </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">जिसके कारण न तो वह आगे बढ़ता और न ही पीछे खिसकता दिखाई देता है । </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">पुन: </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर वह अपनी पूर्व अवस्था को लौट आता है । मंगल की इन विभिन्न स्थितियों का मैने भिन्न-भिन्न नाम रखा है । मंगल को </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति पर अतिवक्र </span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">,</span><span style="color:#993300;">Y</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति पर मार्गी </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, Z </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">स्थिति पर आरोही समगतिशील </span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">, </span><span style="color:#993300;">U </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">स्थिति पर अतिशीघ्री </span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">, </span><span style="color:#993300;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति पर अवरोही समगतिशील तथा </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span> </span>W </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">स्थिति पर वक्री माना गया है । </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Y</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति तक मंगल की वक्रता क्रमष: कम होती चली जाती है । </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Y</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> से<span>  </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Z </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">स्थिति तक यह सामान्य गति प्राप्त करने को आगे बढ़ता है ।<span>   </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Z </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">से</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;"> U </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">तक इसकी गति काफी तेज हो जाती है । </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">U</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति तक उसकी गति कम होती हुई सामान्य तक पहुंचती है । </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> की स्थिति में वह सामान्य से कम गति प्राप्त करता है तथा<span>  </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति तक उसकी गति ऋणात्मक हो जाती है । </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति से पुन: </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति तक पहुंचने में मंगल को लगभग </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">26</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> महीने लगते हैं । </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Y</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति तक लगभग </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> महीने </span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">,</span><span style="color:#993300;">Y</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति से<span>   </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Z </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">स्थिति तक लगभग तीन महीने </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,<span>  </span>Z </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">स्थिति से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">U</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति तक लगभग दस महीने<span>  </span></span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">,</span><span style="color:#993300;">U</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति तक लगभग<span>  </span>आठ महीने </span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">,</span><span style="color:#993300;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक तीन महीने तथा </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक लगभग एक महीने की यात्रा मंगल को करनी पड़ती है । </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">मंगल की उपरोक्त विभिन्न स्थितियों के मानव जीवन पर भिन्न-भिन्न प्रभाव को देखने के बाद ही इसकी गत्यात्मक रहस्य को ढूंढ़ पाने में मुझे कामयाबी मिली । </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">U</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति में मंगल सर्वाधिक गत्यात्मक शक्ति-संपन्न </span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;">, </span><span style="color:#993300;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> और<span>  </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Z </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">बिंदू पर सामान्य गत्यात्मक शक्ति-संपन्न </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> और </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Y</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर सामान्य से कम गत्यात्मक शक्ति-संपन्न तथा </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति में शून्य गत्यात्मक शक्ति-संपन्न होता है ।<span>  </span>मंगल की इस गत्यात्मक शक्ति के आकलण के लिए मैने निम्न सूत्र का प्रतिपादन किया ----</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">गत्यात्मक शक्ति</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;"> </span></span></span><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">= [{(180-angular distance of sun and mars)/180}*100</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">मंगल युवावस्था को प्रभावित करनेवाला ग्रह है<span>  </span>और इसका प्रभाव मनुष्य के </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">24</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> वर्ष से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">30</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> वर्ष की अवस्था तक अधिक पड़ता है । </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">30</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">वें वर्ष में इसके प्रभाव को अधिक महसूस किया जा सकता है । मैने अपने अध्ययन में पाया कि </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">U</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> स्थिति के आसपास यानि<span>  </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">S</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">T</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू तक के पथ पर मंगल के होने के समय जो जन्म लेते हैं </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">अपनी युवावस्था में काफी सहज-सुखद वातावरण प्राप्त करते हैं । </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> और </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> या </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Y</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> और<span>  </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Z </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">बिंदूओं के मध्य मंगल होने के वक्त जो पृथ्वी पर जन्म लेते हैं </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">अपनी युवावस्था में उनके सम्मुख दायित्वों का बोझ होता है । वे महत्वाकांक्षी होते हैं और अपनी पहचान बनाने पर विष्वास करते हैं । </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू के आसपास मंगल के होने के वक्त पृथ्वी पर जन्म लेनेवाले जातक युवावस्था में निराष और कुंठित वातावरण में जीवन जीने को बाध्य होते हैं ।</span></span><span style="font-size:12pt;color:#993300;">1978</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> से </span><span style="font-size:12pt;color:#993300;">1984</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> तक मंगल की अपने परिभ्रमण पथ के विभिन्न विंदुओं की स्थिति को चार्ट-</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;">1</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> द्वारा दिखाया जा सकता है ।</span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:center;margin:0;" align="center"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">तालिका-</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1</span></span></span></p>
<table style="margin-left:6.75pt;margin-right:6.75pt;border-collapse:collapse;" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" align="left">
<tbody>
<tr>
<td style="width:48.35pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="64" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">year</span></strong></p>
</td>
<td style="width:47.05pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">S</span></strong></p>
</td>
<td style="width:43.1pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="57" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">U</span></strong></p>
</td>
<td style="width:46.9pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">T</span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">V</span></strong></p>
</td>
<td style="width:36pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="48" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">W</span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">X</span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">Y</span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">Z</span></strong></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="width:48.35pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="64" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">1978</span></strong></p>
</td>
<td style="width:47.05pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">2 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>अक्तूबर</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:43.1pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="57" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:46.9pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:36pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="48" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">30 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>जनवरी</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">3 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>मार्च</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">25 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>अप्रैल</span><strong></strong></span></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="width:48.35pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="64" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">1979</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:47.05pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:43.1pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="57" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">16 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>जनवरी</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:46.9pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">9 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>जून</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">23 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>नवम्बर</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:36pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="48" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="width:48.35pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="64" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">1980</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:47.05pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">20 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>नवम्बर</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:43.1pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="57" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:46.9pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:36pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="48" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">17 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>जनवरी</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">26</span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> फरवरी</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">8 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>अप्रैल</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">8 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>जून</span><strong></strong></span></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="width:48.35pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="64" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">1981</span></strong></p>
</td>
<td style="width:47.05pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:43.1pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="57" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">5 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>अप्रैल</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:46.9pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">3 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>अगस्त</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">27 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>दिसम्बर</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:36pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="48" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="width:48.35pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="64" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">1982</span></strong></p>
</td>
<td style="width:47.05pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:43.1pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="57" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:46.9pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:36pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="48" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">22 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>फरवरी</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">31 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>मार्च</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">13 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>मई</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">9 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>जुलाई</span><strong></strong></span></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="width:48.35pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="64" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">1983</span></strong></p>
</td>
<td style="width:47.05pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">22 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>जनवरी</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:43.1pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="57" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">4 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>जून</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:46.9pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">12 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>सितम्बर</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:36pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="48" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="width:48.35pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="64" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;">1984</span></strong></p>
</td>
<td style="width:47.05pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:43.1pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="57" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:46.9pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="63" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">1 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>फरवरी</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:36pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="48" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">7 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>अप्रैल</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">10 </span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span> </span>मई</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">21</span></strong><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> जून</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:45pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="60" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;">30 </span></strong><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"><span> </span>अगस्त</span></span><strong></strong></p>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<div><span style="color:#993300;"> </span></div>
<div></div>
<p><span style="color:#993300;"></p>
<div><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> </span></span></div>
<div></div>
<div><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"></span></div>
<p></span></span><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:left;">  <span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">जातक अपनी जन्मकालीन मंगल की गति </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">स्थिति और गत्यात्मक शक्ति के अनुसार ही अपनी युवावस्था में यानि </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">24</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> वर्ष<span>  </span>से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">30</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> वर्ष की उम्र में परिस्थितियॉ प्राप्त करतें है । इस आधार पर </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">24</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">30</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> वर्ष के युवा वर्ग को तीन भागों में बॉटा जा सकता है<span>  </span>।</span></span></p>
<p style="text-align:left;">
<div></div>
<div><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"></span></div>
<p><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:left;"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;"><span>        <span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">प्रथम<span>  </span>वर्ग यानि </span></span></span></span><span style="color:#993300;">U</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू के आसपास यानि </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">S</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">T</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर मंगल के स्थित होने के मध्य जन्म लेनेवाले जिन्हें प्रकृति नें हर प्रकार की सुख-सुविधा मुहैया करा रखी है और इनका काम सिर्फ आनंद लेना है । ये किसी बड़े काम को संभालने के लायक नहीं होते हैं ।</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:left;"><span style="font-size:small;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;"><span>        <span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">द्वितीय<span>  </span>वर्ग यानि </span></span></span></span><span style="color:#993300;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> या </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Z </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Y</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदूओं के मध्य मंगल के स्थित होने के वक्त जन्मलेनेवाले युवक-युवतियॉ</span><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="color:#993300;"> </span><span style="color:#993300;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">जो महत्वाकांक्षी हैं </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">काम से नहीं घबडातें हैं और लोगों को प्रभावित करने की क्षमता रखते हैं । इन्हें इस अवधि में बडी-बडी जिम्मेदारियां सौंपी जाती है ।</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:left;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span>         <span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">तृतीय<span>  </span>वर्ग</span></span></span></span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span>  यानि </span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू के आसपास यानि </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">P</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Q</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू के मध्य मंगल स्थित होने के वक्त जन्मलेनेवाले युवक-युवतियॉ</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">जिनके सम्मुख बार-बार कठिनाइयॉ उपस्थित होती हैं </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">जिससे इनके आत्मविश्वास में कमी आती है । ये इस अवधि में तनावग्रस्त होते हैं ।</span></span><span style="color:#993300;"><span style="font-size:small;font-family:Times New Roman;"> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:left;">
<p class="MsoNormal" style="text-align:left;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span>                   </span>24</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> वर्ष से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">30</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> वर्ष की उम्र के हर युवक और युवतियॉ अपने जन्मकालीन मंगल की स्थिति के अनुसार ही किसी प्रकार के कार्यक्रम बना पाते हैं।</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:left;"><span style="font-size:12pt;color:#993300;">1978</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> से </span><span style="font-size:12pt;color:#993300;">1984</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> तक जन्म लेनेवाले विश्व-भर के सभी युवाओं की चर्चा इस लेख में की जा सकती है </span><span style="font-size:12pt;color:#993300;">,</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;">क्योंकि वे अभी </span><span style="font-size:12pt;color:#993300;">24</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> वर्ष से </span><span style="font-size:12pt;color:#993300;">30</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> वर्ष की उम्र के अंतर्गत हैं </span><span style="font-size:12pt;color:#993300;">,</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;">इसलिए वे अपनी जन्मकालीन मंगल की गत्यात्मक स्थिति के अनुसार अभी परिस्थितियॉ प्राप्त कर रहें हैं । इन युवकों के परिस्थितियों की चर्चा उनकी जन्मकालीन मंगल की गति को देखकर आसानी से की जा सकती है और इस आधार पर इन्हें तालिका-</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;">2</span><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> के अनुसार तीन वगो में इस प्रकार रखा जा सकता है ।</span></p>
<div class="MsoNormal" style="text-align:left;"><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> </span></div>
<p><span style="font-size:12pt;color:#993300;font-family:Mangal;"></p>
<div></div>
<div><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"></span></div>
<p><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:center;margin:0;" align="center">
<div></div>
<p><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:center;margin:0;" align="center"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">तालिका-</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">2</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:center;margin:0;" align="center">
<table style="width:374.4pt;border-collapse:collapse;" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" width="499">
<tbody>
<tr>
<td style="width:122.4pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="163" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">प्रथम<span>  </span>वर्ग</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:126pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="168" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">द्वितीय<span>  </span>वर्ग</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:126pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="168" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">तृतीय<span>  </span>वर्ग</span><strong></strong></span></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="width:122.4pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="163" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">निम्न समयांतराल में जन्म लेनेवाले युवक-युवतियॉ</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:126pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="168" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">निम्न समयांतराल में जन्म लेनेवाले युवक-युवतियॉ</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:126pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="168" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">निम्न समयांतराल में जन्म लेनेवाले युवक-युवतियॉ</span><strong></strong></span></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="width:122.4pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="163" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">2 </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;">अक्तूबर </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1978</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">9</span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> </span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;">जून </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1979</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">20</span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> </span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;">नवम्बर </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1980</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">3</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> अगस्त </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1981</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">22</span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> </span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;">जनवरी </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1983</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">12</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> सितम्बर </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1983</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक</span><strong></strong></span></p>
</td>
<td style="width:126pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="168" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">3</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> मार्च </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1978</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">25</span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> </span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;">अप्रैल </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1978</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">23</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> नवम्बर </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1979</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">17</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> जनवरी </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1980</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">8</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> अप्रैल </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1980</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">8</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> जून </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1980</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">27</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> दिसमबर </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1981</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">22</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> फरवरी </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1982</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">13</span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> </span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;">मई </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1982</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">9</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> जुलाई </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1982</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> फरवरी </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1984</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">7</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> अप्रैल </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1984</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">21</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> जून</span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> </span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1984</span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> </span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;">से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">30</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> अगस्त </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1984</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक <span>    </span></span></span></p>
</td>
<td style="width:126pt;background-color:transparent;border:#ebe9ed;padding:0 5.4pt;" width="168" valign="top">
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1977</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> के अंत से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1978</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> के </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">3</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> मार्च तक</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">17</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> जनवरी </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1980</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">8</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> अप्रैल </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1980</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">22</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> फरवरी </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1982</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">13</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> मई </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1982</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">7</span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;font-family:Mangal;"> </span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;">अप्रैल </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1984</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> से </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">21</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:small;"> जून </span></span><span style="font-size:10pt;color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1984</span></span><span style="font-size:small;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin:0;"><strong><span style="font-size:16pt;color:#993300;font-family:Kundli;"> </span></strong></p>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<p class="MsoNormal" style="text-align:center;margin:0;" align="center"> </p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:left;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">संलग्न चित्र के अनुसार मंगल की स्थिति </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">2007</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> में </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">19</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> सितम्बर को </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर होगी तथा </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">15</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> नवम्बर </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">2007</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> को </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू पर । गोचर में जब भी मंगल अपने पथ पर </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> बिंदू से आगे बढ़ता है </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">युवा वर्ग विशेष प्रकार की घटनाओं से प्रभावित होते हैं । </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">V</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> के मध्य जब मंगल की स्थिति होती है </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">तो इन तीन महीनों में जहॉ पहले वर्ग के लोग अपनी सुख-सुविधा में और इजाफा प्राप्त करतें हैं </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">वहीं दूसरे वर्ग के लोग अपने लिए नए कार्यक्रम </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">परंतु तीसरे वर्ग के लोगों को नई समस्याओं का सामना करने के लिए तैयार रहना पड़ता है । इस आधार पर </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">19</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> सितम्बर से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">15</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> नवम्बर </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">2007</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> तक खास तौर पर जहॉ पहले वर्ग के जहॉ पहले वर्ग के लोगों को सुख.सुविधा में कुछ इजाफा मिला होगा </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">वहीं दूसरे वर्ग के लोगों ने अपने लिए नए कार्यक्रम प्राप्त किए होंगे</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">परंतु तीसरे वर्ग के लोगों को नई समस्याओं का सामना करने के लिए तैयार रहना पड़ा होगा।</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;"> </span></span></span></span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:left;"><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">15</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> नवम्बर </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">2007</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> की </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">W</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> विंदू से लेकर </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">25</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> दिसम्बर </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">2007</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> की </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> विंदू तक की मंगल की स्थिति से पहले वर्ग के लोगों के सम्मुख लाभ में कुछ कमी का अहसास होना चाहिए </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> दूसरे वर्ग के लोग भी छोटी मोटी बाधा उपस्थित पाए होंगे</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">, </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">किन्तु तीसरे वर्ग के लोग किंकर्तब्यविमूढ़ अवस्था में अपनी समस्याओं से जूझते रहे होंगे। </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">25</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> दिसम्बर </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">2007</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> की </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">X</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> विंदू से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> फरवरी </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">2008</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> की </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Y</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> विंदू तक की मंगल की स्थिति पहले वर्ग के लोगों सम्मुख उपस्थित लाभ की कमी को दूर करने की कोशिश में होंगी </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> दूसरे वर्ग के लोगों की बाधाएं भी क्रमशः दूर होती दिखाई पड़ेंगी और तीसरे वर्ग के लोग भी अंधेरे में दूर दिखाई देते रोशनी के सहारे आगे बढ़ने की कोशिश करेंगे । </span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:left;"><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;"> </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:left;"><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">1</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> फरवरी </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">2008</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> की </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Y</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> विंदू से </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">30</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> मार्च </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">2008</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> की </span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">Z </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">विंदू तक की मंगल की स्थिति के कारण पुन: पहले वर्ग के लोगों का माहौल उत्साहजनक होगा</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> दूसरे वर्ग के लोग अपने</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;"> </span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;">महत्वपूर्ण कार्यक्रमों में व्यस्त होंगे</span><span style="color:#993300;"><span style="font-family:Times New Roman;">,</span></span><span style="color:#993300;font-family:Mangal;"> किन्तु लाख उपायों के पश्चात भी तीसरे वर्ग के लोगों को निराशाजनक फल ही प्राप्त हो रहे होंगे ।<span>   </span></span></p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p></span></p>
<p></span></span></span></p>
<p></span></span></p>
<p></span></span></p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[ब्रह्माण्ड]]></title>
<link>http://vinayprajapati.wordpress.com/?p=818</link>
<pubDate>Tue, 19 Feb 2008 15:07:43 +0000</pubDate>
<dc:creator>विनय प्रजापति</dc:creator>
<guid>http://vinayprajapati.wordpress.com/?p=818</guid>
<description><![CDATA[मैं अत्यन्त अकेला था
अनन्त शून्य था मे]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p><font color="#000000">मैं अत्यन्त अकेला था<br />
अनन्त शून्य था मेरे अन्दर<br />
यूँ ही विचार आया मन में<br />
अपना भी हो एक सुन्दर घर</font></p>
<p><font color="#000000">कुछ न कुछ बटोरकर<br />
जैसे-तैसे आदि परमाणु रचा<br />
बहुत लम्बी प्रतीक्षा के पश्चात<br />
वह सुन्दर दृश्य दिखा</font></p>
<p><font color="#000000">एक धमाके के पश्चात<br />
छितर गया सब बहुत दूर तक<br />
और खिसकता ही रहा है<br />
शून्य के अन्तिम छोर तक</font></p>
<p><font color="#000000">उभरी एक अनोखी आभा<br />
उस विस्फोट की छितर से<br />
बनाया सबने अपना झुण्ड<br />
आपसी गुरुत्वाकर्षण बल से</font></p>
<p><font color="#000000">जिसका नाम हुआ आकाशगंगा<br />
प्रारम्भ हुई केन्द्रित परिक्रमा<br />
फिर कुछ सौर-मण्डल बने<br />
जिसमें कुछ ग्रह और चन्द्रमा</font></p>
<p><font color="#000000">इस तरह शून्य का कोहरा छटा<br />
कुछ वर्ष प्रसन्नचित्त था<br />
किन्तु एकान्त भाया नहीं<br />
एक अनोखी रचना बनानी थी</font></p>
<p><font color="#000000">यह सोचकर मैंने उस पल<br />
पृथ्वी पर रचाया जैवमण्डल<br />
अनोखे जीवधारी बनाये<br />
आधार रखा मृदा और जल</font></p>
<p><font color="#000000">मनुष्य के तीव्र मस्तिष्क को<br />
यह रचना अदभुद लगी<br />
इस प्रश्नवाचक चिह्न पर<br />
उसके अन्दर की जिज्ञासा जगी</font></p>
<p><font color="#000000">मनुष्य सत्य का खोजकर्ता<br />
नित नये आविष्कार करता<br />
और मैं हूँ ब्रह्माण्ड,<br />
स्वयं ब्रह्माण्ड रचयिता...</font></p>
<hr />शायिर: विनय प्रजापति ‘नज़र’<br />
लेखन वर्ष: १९९७-१९९९</p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[यह जीव विज्ञान और पर्यायवरण की शताब्दी है]]></title>
<link>http://unmukts.wordpress.com/?p=168</link>
<pubDate>Sun, 17 Feb 2008 01:26:14 +0000</pubDate>
<dc:creator>उन्मुक्त</dc:creator>
<guid>http://unmukts.wordpress.com/?p=168</guid>
<description><![CDATA[बीसवीं शताब्दी भौतिक शास्त्रियों की ]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p>बीसवीं शताब्दी भौतिक शास्त्रियों की थी। यदि आप में दुनिया बदलने की दम-खम थी, आप दुनिया बदलना चाहते थे तो आपका विषय था - भौतिक शास्त्र। पिछली शताब्दी के  बेहतरीन मस्तिष्क वालों ने इसी विषय पर काम करना पसन्द किया पर इस शताब्दी के  समाप्त होते होते ही, यह बदल गया। इक्कीसिवीं शताब्दी है जीव वैज्ञानिकों की, पर्यावरणविदियों की।</p>
<p>मैंने उच्च शिक्षा १९६० के दशक में ली - भौतिक शास्त्री बनने के सपने देखे। ईश्वर तो कुछ और ही चाहते थे - मैं फाइलें ईधर उधर पलटने वाला बन गया। विद्यार्थी जीवन में विज्ञान की अच्छी पत्रिका साईंटिफ्कि अमेरिकन (Scientific American) आया करती थी। मैं उसका नियमित ग्राहक था। विज्ञान विषय छोड़ते के बाद,    मैंने विज्ञान से संबन्ध तो रखा पर इस पत्रिका को लेना बन्द कर दिया। इसे अमेरिका से मंगवाना पड़ता था - १९६० के दशक में न केवल यह मंहगा था पर मुश्किल भी।</p>
<p><a href="http://unmukts.wordpress.com/files/2008/02/scientific-american.jpg" title="scientific-american.jpg"><img src="http://unmukts.wordpress.com/files/2008/02/scientific-american.jpg" alt="scientific-american.jpg" height="206" width="154" /></a></p>
<p>कुछ सालों से <a href="http://www.sciam.co.in/">साईंटिफ्कि अमेरिकन</a> पत्रिका अब भारत में निकलने लगी है। मैं इसके भारत में निकलने के समय से ही इसका नियमित ग्राहक हूं और इसमें निकलने वाले लेखों में अन्तर देखता हूं। अब काफी लेख जीव विज्ञान और पर्यावरण पर होते हैं।</p>
<p><a href="http://unmukts.wordpress.com/files/2008/02/terragreen.jpg" title="terragreen.jpg"><img src="http://unmukts.wordpress.com/files/2008/02/terragreen.jpg" alt="terragreen.jpg" height="212" width="153" /></a></p>
<p>अपने देश में, इस समय दो अन्य पत्रिकायें पर्यावरण पर निकल रहीं हैं।</p>
<ul>
<li>एक है  <a href="http://www.teriin.org/terragreen/index.ph">टॅराग्रीन</a> (Terragren)। इस पत्रिका के बारे में कुछ दिन पहले ज्ञान जी ने अपने चिट्ठे पर लेख <a href="http://hgdp.blogspot.com/2007/12/blog-post_14.html">लिखा</a> था।</li>
<li> दूसरी है  <a href="http://www.downtoearth.org.in/">डाउन टू अर्थ</a> (Down to Earth)।</li>
</ul>
<p>मैं इन दोनो पत्रिकाओं का भी नियमित ग्राहक हूं।</p>
<p><a href="http://unmukts.wordpress.com/files/2008/02/down-to-earth.jpg" title="down-to-earth.jpg"><img src="http://unmukts.wordpress.com/files/2008/02/down-to-earth.jpg" alt="down-to-earth.jpg" height="204" width="167" /></a></p>
<p>यह तीनो अच्छी पत्रिकायें हैं। यदि आपको इन विषयों पर रुचि है तो इनके ग्राहक बने। यहां मैं इतना कहना चाहूंगा कि साईंटिफ्कि अमेरिकन के लिये विज्ञान का कुछ ज्ञान होना जरूरी है। डाउन टू अर्थ तथा टॅराग्रीन में भी इन विषयों का कुछ  ज्ञान जरूरी है पर साईंटिफ्कि अमेरिकन के बराबर नहीं। डाउन टू अर्थ तथा टॅराग्रीन में,  मुझे डाउन टू अर्थ ज्यादा पसन्द आती है।</p>
<p align="left">पर्यावरण विषय तो हिन्दी चिट्ठाकारी से भी नहीं अछूता है। इस पर दो चिट्ठे भी हैं एक है <a href="http://paryavaran-digest.blogspot.com/">पर्यावरण डाइजेस्ट</a>, जो कि सन् १९८७ से निरंतर प्रकाशित, पर्यावरण पर पहली राष्ट्रीय हिन्दी मासिक है; दूसरा है <a href="http://paryanaad.blogspot.com/">पर्यानाद्</a>। इन दोनो चिट्ठों के महत्व को नकारा नहीं जा सकता है। इन पर भी नज़र डालते चलिये।<br />
हमें भूलना नहीं चाहिये,</p>
<div align="center"><i><b>यह पृथ्वी मां हमें अपने पूर्वजों से नहीं मिली है, </b></i></div>
<div align="center"><i><b>इसे हमने अपनी अगली पीढ़ी से उधार ले रखा है।</b></i></div></p>
]]></content:encoded>
</item>
<item>
<title><![CDATA[क्या ज्योतिष को विकासशील नहीं होना चाहिए  ?]]></title>
<link>http://gatyatmakjyotish.wordpress.com/2008/01/03/%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%9c%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b7-%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%b6%e0%a5%80%e0%a4%b2/</link>
<pubDate>Thu, 03 Jan 2008 11:43:06 +0000</pubDate>
<dc:creator>संगीता पुरी</dc:creator>
<guid>http://gatyatmakjyotish.wordpress.com/2008/01/03/%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be-%e0%a4%9c%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%b7-%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b5%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a4%b6%e0%a5%80%e0%a4%b2/</guid>
<description><![CDATA[ज्योतिष विज्ञान है या अंधविश्वास , एक ]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;"><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">ज्योतिष विज्ञान है या अंधविश्वास </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">एक बड़ा प्रश्न </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">वो भी अनुत्तरित </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">क्योंकि इसके सही आधार की नासमझी के कारण जहां कुछ लोग इसका तिरस्कार करते हैं<span>  </span></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">वहीं दूसरी ओर अतिशय भाग्यवादिता से ग्रसित लोग किंकर्तब्यविमूढ़ावस्था को प्राप्त कर इसका अंधानुसरण करते हैं। दोनो ही स्थितियों में फलित ज्योतिष रहस्यमय और विचित्र हो जाता है। पहले वर्ग के लोगों का कहना है कि भला करोड़ों मील दूर स्थित ग्रह हमें किस प्रकार प्रभावित कर सकते हैं </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">वहीं</span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman"> </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">दूसरे वर्ग के लोगों को आकाशीय पिंड की जानकारी से कोई मतलब ही नहीं</span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman"> , </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">मतलब अपने भाग्य की जानकारी से है। इस तरह मूल तथ्य की परिचर्चा के अभाव में फलित ज्योतिष को जाने अनजाने काफी नुकसान है रहा है। एक भारतीय प्राचीन विद्या को हमारे देश में उचित स्थान नहीं मिल रहा है। ज्योतिष के पक्ष और विपक्ष में बहुत सारी बातें हो चुकी हैं </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">सबके अपने.अपने तर्क हैं </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">इसलिए किसी की जीत या हार हो ही नहीं</span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman"> </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">सकती। बेहतर होगा कि बुद्धिजीवी वर्ग हर प्रकार के पूर्वाग्रह से मुक्त होकर ज्योतिषियों की बात सुनें </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">उनपर विचार करें। </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><span><font face="Times New Roman">                                                     </font></span></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">प्रकृति के नियम के अनुसार प्रत्येक निर्माण--चाहे वह कला का हो </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">विज्ञान का या फिर धर्म का हो या संस्कृति का</span><font face="Times New Roman"><span style="font-size:14pt;color:#993300;">----------</span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"> </span></font><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">अविकसित </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">विकासशील और विकसीत तीनों ही दौर से गुजरते हैं। न सिर्फ वैयक्तिक और सामाजिक संदर्भों में ही </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">वरन् प्राकृतिक वस्तुओं का निर्माण भी इन तीनों ही दौर से गुजरकर ही परिपक्वता प्राप्त करता है। इस सामान्य से नियम के तहत् ज्योतिष को भी इन तीनों ही दौर से गुजरना आवश्यक था। यदि वैदिक काल में ज्योतिष के गणित पक्ष की तुलना में फलित पक्ष कुछ कमजोर रह गया था तो क्या आनेवाले दौर में इसे विकसित बनाने की चेष्टा नहीं की जानी चाहिए थी। परंतु किसी भी युग में ऐसा नहीं किया गया। ज्योतिष को अंधविश्वास समझते हुए लगभग हर युग में इसे उपेक्षित किया गया। यह कारण मेरी समझ में आजतक नहीं आया कि क्यों हमेशा से ही भूत पढ़नेवालों को विद्वान और भविष्य पढ़नेवाले को उपहास का पात्र समझा जाता रहा। </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">आज भले ही कुछ ज्योतिषी इसे विकसीत बनाने की चेष्टा में जी.जान से लगे हों </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">सरकारी </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">अर्द्धसरकारी या गैर सरकारी<span>  </span>---. किसी भी संस्था का कोई सहयोग न प्राप्त कर पाते हुए लाख बाधाओं का सामना करते हुए ज्योतिष को विकासशील बनाए बिना विकसीत विज्ञान की श्रेणी में रख पाना संभव नहीं</span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman"> </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">है। मै मानती हूं कि ज्योतिष विज्ञान के प्रति कुछ लोगों की न सिर्फ आस्था </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">वरण् भ्रांतियों को देखते हुए इसमें लाभ कमाने के इच्छुक लोगों का बहुतायत में प्रवेश अवश्य हुआ है </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">जिनका फलित ज्योतिष के विकास से कुछ लेना.देना नहीं है </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">पर उनके कारण कुछ समर्पित ज्योतिषियों के कार्य में बाधाओं का आना तो अच्छी बात नहीं</span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman"> </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">है </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">जो कई सामाजिक भ्रांतियों को समाज से दूर करने के इच्छुक हैं।</span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><span><font face="Times New Roman">                                                 </font></span></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">जब कुछ ज्योतिषी आस्था की बात करते हुए ज्योतिष को विज्ञान के ऊपर मान लेते हैं </span><span style="font-size:14pt;color:#993300;"><font face="Times New Roman">, </font></span><span style="font-size:14pt;color:#993300;font-family:Mangal;">यह मान ल