शब्दप्रयोगः « WordPress.com Tag Feed

राम हरिः (Ram Hari)

Himanshu Pota — Wed, 16 Jul 2008 10:42:15 +0000

रामो हरिः करी भूभृत्। भानुः कर्ता च चंद्रमाः।
तस्थिवान् भगवान् आत्मा। दशैते पुंसि नायकाः॥
एते दशानां शब्दानां रूपाणि स्मर्तव्यम्। उपरि लिखिते श्लोके सर्वे शब्दाः तेषां प्रथमाविभक्त्यां एकवचने सन्ति।

२००८-०७-१६ बुधवासरः (2008-07-16 Wednesday)

प्रमादः (mistake)

Himanshu Pota — Sun, 13 Jul 2008 13:03:36 +0000

मम प्रमादाय क्षमस्व। एषः मम पुरातनः प्रमादः अस्ति न तु नूतनः प्रमादः। अहं सर्वविधं प्रयत्नं करोमि किन्तु मम प्रमादान् अपसारितुं न शक्नोमि। अनेकाः प्रमादाः यथा सन्ति तथा मार्ष्टितुं न शक्यते। तस्मात् प्रमादं मा कुरु।

२००८-०७-१३ रविवासरः (2008-07-13 Sunday)

सोलनगरं प्राप्तम् (Reached Seoul)

Himanshu Pota — Sat, 05 Jul 2008 14:36:14 +0000

गत रात्रौ सिङ्गापुरात् उत्पत्य अद्य प्रातः सपादसप्तवादने सोलनगरं प्राप्तम्। विमानस्थलात् भाट्यावासस्य अन्तरं पञ्चाशत् वा षष्टि-सहस्रमानमितम् अस्ति। अत्र आगम्य मया भोजनं कृतं तत्परं विश्रामः कृत्वा सायंकाले बहिर् अगच्छम्। वातावरणम् ऊष्णम् आसीत् अपि तस्मिन् क्लेदः (moisture, humidity) आसीत्। इतः ततः भ्रमणं कृत्वा रात्रौ सार्धनववादने मम प्रकोष्ठं प्रत्यागच्छम्।

२००८-०७-०६ रविवासरः (2008-07-06 Sunday)

सिङ्गापुरं प्राप्तम् (Reached Singapore)

Himanshu Pota — Fri, 04 Jul 2008 14:23:06 +0000

अद्य प्रातः सार्धदशवादने केन्बरानगरात् सिडनीनगराय प्रस्थानं कृतम्। सिडनी-विमानस्थले यावत् भ्रमणं करोमि तदा अस्माकं सहकर्मिनौ श्रीनाथः महेन्द्रः च मिलतः स्म। तौ अपि यस्यां परिषदि अहं गच्छामि तस्याम् एव परिषदि गच्छतः किन्तु तयोः विमानः मम विमानात् अन्यः अस्ति। सिडनीनगरात् अहं A380 इति नूतन-विमाने उतपतम्। विमानस्य अन्तर् व्यचस्वत् (with wide room) अस्ति। विमाने द्वौ प्रस्तरौ स्तः तस्मात् प्रवेशद्वाराणि अपि भिन्नानि सन्ति। मया सिङ्गापुरं रात्रौ सार्धदशवादने प्राप्तम्।

२००८-०७-०५ शनिवासरः (2008-07-05 Saturday)

उपस्वृ (to sing together)

Himanshu Pota — Fri, 04 Jul 2008 07:44:02 +0000

ते राष्ट्रगानम् उपस्वरन्ति। ते गीतम् उपास्वरन्। वयं संस्कृतगीतं उपस्वरणस्य भृशं प्रयासं करोमि। वयं उपस्वरितुं शक्ताः (we are able to sing together)। ते सर्वविधं प्रयासं कृतवन्तः किन्तु ते उपस्वरितुं न शक्ताः।

२००८-०७-०४ शुक्रवासरः (2008-07-04 Friday)

वारितः, उपहृतम्, प्रतिगृहितम् (stopped, gifted, received)

Himanshu Pota — Sun, 29 Jun 2008 22:24:32 +0000

अद्य मया भिन्नसंस्कृत-वृत्तपत्रात् त्रयः शब्दाः प्रतिगृहिताः।
मया बालकाः दूरदर्शनात् अनेकवारं वारिताः किन्तु ते न शृण्वन्ति।
ह्यः मीता बालकेभ्यः मिष्टान्नं उपाहरत्।

२००८-०६-३० सोमवासरः (2008-06-30 Monday)

समासानां परिचयः (Introduction to Samas (compounds))

Himanshu Pota — Sat, 28 Jun 2008 00:35:40 +0000

द्वन्द्वो द्विगुरपि चाहं मद्गेहे नित्यमव्ययीभावः।
तत् पुरुष कर्म धारय येनाहं स्यां बहुव्रीहिः॥

२००८-०६-२८ शनिवासरः (2008-06-28 Saturday)

मम प्रस्तुतिकरणम् (My Presentation)

Himanshu Pota — Wed, 25 Jun 2008 13:13:04 +0000

अद्य मया एकं प्रस्तुतिकरणं सज्जीकृतम्। जुला‍ई-मासस्य द्वितीये सप्ताहे अहं कोरीयादेशे एकायां परिषदि गमिष्यामि तत्र मम त्रीणि प्रस्तुतिकरणानि सन्ति। तस्मात् एकं प्रस्तुतिकरणम् अद्य मया सज्जीकृतम्।

२००८-०६-२६ गुरुवासरः (2008-06-26 Thursday)

कादम्बर्याम् २६ (From Kadambari 26)

Himanshu Pota — Sun, 22 Jun 2008 03:55:00 +0000

१ - एकस्मिञ्जीर्णकोटरे (७।१) जायया (३।१) सह निवसतः (६।१) पश्चिमे (७।१) वयसि (७।१) वर्तमानस्य (६।१) कथमपि पितुः (६।१) अहमेवैको (१।१) विधिवशात् (५।१) सूनुः (१।१) अभवम्।
कोटर - hollow of a tree, जाया - wife, निवसन् - living, पश्चिम - later, सूनु - son.
Living in one old hollow of a tree with his wife in later life to some father, I the only one son was born, from the circumstances of fate.
In the brackets the two numbers correspond to vibhakti and vacana.

२००८-०६-२२ रविवासरः (2008-06-22 Sunday)

यावत् (As soon as)

Himanshu Pota — Wed, 18 Jun 2008 07:30:07 +0000

पञ्चतन्त्रे मूर्खपण्डितः इति कथायाम् अस्ति -

यावन्महाजनमेलापकेन सह यान्ति - (as soon as they went with the group of traders)

तस्मिनेव क्षणे इति as soon as इति अर्थे मया प्रयुक्तं किन्तु उपरिलिखितात् वाक्यात् वयं जानीमः यावत् इति अपि प्रयुक्तं शक्यते।

२००८-०६-१७ मङ्गलवासरः (2008-06-17 Tuesday)

पत्तने (In the town)

Himanshu Pota — Mon, 16 Jun 2008 07:27:20 +0000

पञ्चतन्त्रे मूर्खपण्डितः इति कथायाम् अस्ति एकं वाक्यम् -

एतस्मिन्समये तस्मिन् पत्तने कश्चिद् वणिक्पुत्रो मृतः।

इदं पठित्वा पूर्वं मया न ज्ञातं पत्तनम् इति नगरम्।

२००८-०६-१६ सोमवासरः (2008-06-16 Monday)

एकः शब्दः (One word)

Himanshu Pota — Sat, 14 Jun 2008 12:17:35 +0000

एकः शब्दः सम्यग् ज्ञातः सुप्रयुक्तः स्वर्गे लोके च कामधुग् भवति।
One word properly known and used becomes a full-filler of desires in this world and the next.
त्रिभाषी कोषः इति नाम श्री‍ओङ्कारः इति लेखकस्य पुस्तकस्य पृष्ठे इदं वाक्यम् अस्ति।

२००८-०६-१५ रविवासरः (2008-06-15 Sunday)

वृद्धः (Old)

Himanshu Pota — Thu, 05 Jun 2008 12:21:46 +0000

सः वृद्धः अस्ति। सः वर्षीयान् अस्ति। (He is older.) सः ज्यायान् अस्ति। (He is older.) सः वर्षिष्ठः अस्ति। (He is the oldest.) सः ज्येष्ठः अस्ति। (He is the oldest.)
सा वृद्धा अस्ति। सा वर्षीयसी अस्ति। (He is older.) सा ज्यायसी अस्ति। (She is older.) सा वर्षिष्ठा अस्ति। (She is the oldest.) सा ज्येष्ठा अस्ति। (She is the oldest.)

२००८-०६-०६ शुक्रवासरः (2008-06-06 Friday)

नोचेत् (If not)

Himanshu Pota — Mon, 02 Jun 2008 01:49:14 +0000

यदि सा तत्र अस्ति तर्हि तां नयिष्यामि नोचेत् तत्र तस्याः प्रतीक्षां करिष्यामि। यदि मम भार्या गृहे भविष्यति तर्हि गृहे एव भोजनं करिष्यामि नोचेत् उपहारगृहे खादिष्यामि।

२००८-०६-०२ सोमवासरः (2008-06-02 Monday)

ज्वलितायाः सैन्यवाद्यगणः (Jwalita's Band)

Himanshu Pota — Sat, 31 May 2008 12:10:02 +0000

ज्वलितायाः सैन्यवाद्यगणः द्वितीयस्थाने एकायां स्पर्धायां अद्य भवति। सा तस्याः सैन्यवाद्यगणेन सह एकस्मिन् प्रतियोगितायाम् अगच्छत्। मया न ज्ञातं कीदृशी प्रतियोगिता अस्ति। ज्वलितायाः ज्येष्ठः भ्राता ज्वलितां शुचितां च यानेन तत्र अनयत्। प्रतियोगिता तु तस्य विश्वविद्यालये एव संगीतकेन्द्रे आसीत्। यदा ते प्रत्यागच्छन् तदा ते आवाम् अकथयन् प्रतियोगिता महता आसीत् इति। ज्वलिता तया सखा सह पुरुस्कारं स्वीकरितुम् मञ्चे अगच्छत् च। सा अतीवा प्रसन्ना अस्ति।

२००८-०६-०१ रविवासरः (2008-06-01 Sunday)

प्रतिक्षणम् (At every moment, continually)

Himanshu Pota — Wed, 28 May 2008 02:34:14 +0000

प्रतिक्षणम् इति अव्ययः शब्दः अस्ति।
रामः प्रतिक्षणम् भगवतः स्मरणं करोति। आवयोः पुत्रः कन्ये च प्रतिक्षणम् जीवनात् कथम् सम्पूर्णम् आनन्दं प्राप्नुयाम् इति चिन्ताम् एव अकुरुत।

२००८-०५-२८ बुधवासरः (2008-05-28 Wednesday)

ब्राह्मे मुहूर्ते (The Divine Time)

Himanshu Pota — Sun, 25 May 2008 23:23:49 +0000

ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय चिन्तयेदात्मनो हितम्।
हरिर्हरिर्हरिरिति व्याहरेत् वैष्णवः पुमान्।
इमां शिक्षाम् अस्माकम् आचार्यः अस्मान् ददाति। अपि सः अस्याः शिक्षायाः पालनं करोति? कदाचित् प्रतिदिवसे न करोति किन्तु रविवासरे सः ब्रह्ममुहूर्ते अजागः इति अहं सम्यग् जानामि। अहमपि तम् अनुकरिष्यामि।
जागृ धातोः लङ्-लकार-रूपाणि सन्ति -
अजागः अजागृताम् अजागरुः, अजागः अजागृतम् अजागृत, अजागरम् अजागृव अजागृम।

२००८-०५-२६ सोमवासरः (2008-05-26 Monday)

निभृतम् (secretly, privately, silently, quietly)

Himanshu Pota — Sat, 24 May 2008 23:27:32 +0000

बालकानां निभृतं दर्शनस्य आनन्दः अन्यतरः अस्ति। किन्तु प्रौढाः अधीराः भवन्ति ते बालकानां सदैव नियन्त्रणं कर्तुम् इच्छन्ति।
निभृतम् इति शब्दः निपातः अव्ययः च अस्ति। तस्य शब्दस्य किमपि अन्यं रूपं न भवति।

२००८-०५-२५ रविवासरः (2008-05-25 Sunday)

युवा (कन्) (Young)

Himanshu Pota — Tue, 20 May 2008 22:00:38 +0000

युवाल्पयोः कनन्यतरस्याम्। (In place of yuvaa and alpa, kan is optionally substitued.)
अहम् अस्माकं भ्राताषु कनिष्ठः। (youngest)
सीता सर्वासु भगिनीषु कनिष्ठा। (youngest)
ज्वलिता शुचितायाः कनियसी भगिनी। (younger)
लक्ष्मणः रामचन्द्रात् कनीयान्। (younger)

२००८-०५-२१ बुधवासरः (2008-05-21 Wednesday)

आयत्त-इत्यादयः (Depending on, etc.)

Himanshu Pota — Mon, 12 May 2008 03:25:51 +0000

आयत्त - adhering, resting on, depending on
मम प्रसन्नता आवयोः अपत्येषु आयत्ता अस्ति।
आयत्तता - dependence
मम भार्यायाः औषधेषु आयत्तता न वरम्। (My wife's dependence of medicine is not good.)
आयत्तत्वम् - dependence
आयत्तत्वम् विना सुखम् अस्ति।
आयत्ति - dependence, boundary
अस्य क्षेत्रस्य आयत्तिः वयं द्रष्टुं न शक्नोमि।

२००८-०५-१२ सोमवासरः (2008-05-12 Monday)

अर्घः (Price)

Himanshu Pota — Fri, 09 May 2008 22:26:27 +0000

अद्यत्वे अंशापणे (in share market) एकस्मिन् दिवसे अर्घापचितिः (fall in prices) भवति अनयस्मिन् दिवसे अर्घोपचितिः (rise in prices) भवति। यस्मात् अर्घापचितिः अर्घोपचितिः भवतः तस्मात् कथं ज्ञातव्यं तस्य् यथार्थः अर्घः कः अस्ति।

२००८-०५-१० शनिवासरः (2008-05-10 Saturday)

अपकर्षणम् (Looking forward)

Himanshu Pota — Thu, 08 May 2008 22:09:48 +0000

शीतः भविष्यति इति अपकर्षणं कृत्वा मया स्वेदित्रं गृहीतम्।
कर्षणम् इति आकृष्टं करणम् इति अहं मन्ये तस्मात् अपकर्षणम् इति असाधु कर्षणम् इति असाधु इति अग्रिमस्य वस्तुनः कर्षणम् इति अपकर्षणम्।

२००८-०५-०९ शुक्रवासरः (2008-05-09 Friday)

शक्ष्यति (will be able)

Himanshu Pota — Thu, 08 May 2008 10:15:21 +0000

सा शक्ष्यति। ते शक्ष्यतः। ताः शक्ष्यन्ति।
त्वं शक्ष्यसि। युवां शक्ष्यथः। यूयं शक्ष्यथ।
अहं शक्ष्यामि। आवां शक्ष्यावः। वयं शक्ष्यामः।

२००८-०५-०८ गुरुवासरः (2008-05-08 Thursday)

घोरान्धकारः (Great Darkness)

Himanshu Pota — Sun, 04 May 2008 12:41:21 +0000

अद्य सायंकाले मया गृहं प्राप्य सङ्गणित्रस्य समीपं गतं किन्तु तत्र गत्वा अजानम् अद्य बृहत्जालेन सह संयोजनं न भवति इति। आयोजकान् दूरभाषेण सह चर्चां अकरवम् किन्तु ते अपि किञ्चित् करणे समर्थाः न अभवन्। आवयोः अपत्याः घोरान्धकारः अस्ति इति मत्वा उपाविशन्। अहं न जानामि बृहत्जालस्य आगमनस्य पूर्वं ते किम् अकुर्वन्।

२००८-०५-०५ सोमवासरः (2008-05-05 Monday)

केन्बरानगरं प्रति (Towards Canberra)

Himanshu Pota — Fri, 11 Jul 2008 12:11:57 +0000

अद्य अहं सोलनगरात् निरगच्छम्। मम उड्डयनं सायंकाले सार्धषठ्वादने आसीत्। सोलनगरस्य विमानस्थलः नगरकेन्द्रात् प्रायः षष्ठि-सहस्र-मान-मितमस्ति। नगरे एकः विमानप्रस्थानस्थलः (City Airport Terminal) अपि अस्ति। तत्र यात्रायै सम्भारान् (luggage) विमान-संस्थां दातुं शक्यते विमाने स्वस्थानम् स्थापयितुं शक्यते च। नगरविमानप्रस्थानस्थलात् प्रति दशनिमिषे सर्वयानं विमानस्थलं गच्छति। सर्वम् अति सुकरम् अस्ति।

२००८-०७-११ शुक्रवासरः (2008-07-11 Friday)