टैग्स » विचार

जन्मदिन विशेष : मृगया से डिस्को डांसर तक का सफर

आपको जान कर ख़ुशी होगी कि आज यानि 16 जून को बॉलीवुड के “डिस्को डांसर” मिथुन चक्रवर्ती ने 67 वर्ष पुरे कर लिए। आज उनका जन्मदिन है.

जिसे हम मिथुन चक्रवर्ती के नाम से जानते हैं, उनके बचपन का नाम ‘गौरांग चक्रवर्ती था। कोलकाता शहर में एक बंगाली परिवार में जन्मे मिथुन स्कूली पढ़ाई पूरी करने के बाद फि़ल्म एंड टेलीविजऩ इंस्टिट्यूट ऑफ़ पुणे पहुंचे और वहीं से स्नातक भी किया।

मिथुन को मार्शल आर्ट में महारत हासिल है। लोगों का ऐसा मानना है कि फिल्म इंडस्ट्री में आने से पहले नक्सली गतिविधियों में उनका झुकाव था, लेकिन उनके परिवार को कठिनाई का सामना तब करना पड़ा जब उनके एकमात्र भाई की मौत दुर्घटनावश बिजली के करंट लगने से हो गयी। इसके बाद मिथुन अपने परिवार में लौट आये और नक्सली आंदोलन से खुद को अलग कर लिया। हालांकि ऐसा करने के कारण नक्सलियों से उनके जीवन को खतरा उत्पन्न हो सकता था क्योंकि नक्सलवाद को वन-वे रोड माना जाता रहा है। यह उनके जीवन का एक महत्वपूर्ण मोड़ साबित हुआ तमाम कोशिशों के बाद 1970 में उन्हें ‘मृणाल सेन” द्वारा निर्देशित फि़ल्म “मृगया” में मुख्य भूमिका निभाने का मौका मिला। उनके अभिनय की काफी सराहना हुई और इस किरदार के लिए उन्हें सर्वश्रेष्ठ अभिनेता का राष्ट्रीय पुरस्कार भी मिला। पहली फि़ल्म में इतना अच्छा प्रदर्शन करने के बावजूद भी मिथुन को फि़ल्म जगत में पैर जमाने के लिए काफी पापड़ बेलने पड़े। मिथुन ने मशहूर अदाकारा और डांसर हेलेन के साथ बतौर सहायक भी काम किया। अमिताभ बच्चन की फि़ल्म दो अनजाने में भी उन्हें एक छोटा सा ही रोल मिला ।

इसके बाद मिथुन की किस्मत फिर एक बार चमकी, जब 1979 में आई उनकी फि़ल्म “सुरक्षा” सुपर हिट हुई। इस फिल्म की कामयाबी ने मिथुन को उन अभिनेताओं की सूची में लाकर खड़ा कर दिया, जिन्हें लोग काफी हद तक फॉलो किया करते थे।

1980 का दशक मिथुन के लिए काफी हद तक ठीक रहा। इस बीच उनकी सैकड़ों फिल्में आईं। हर तरह के क्षेत्र में हाथ आज़मा कर मिथुन ने साबित कर दिया था कि वे कॉमेडी, एक्शन, ड्रामा समेत हर तरह की फिल्मों में काम कर सकते हैं। वर्ष 1982 में मिथुन के “डिस्को डांसर” ने उन्हें फि़ल्म जगत में स्थापित कर दिया ।

मिथुन की सफलता का सबसे बड़ा कारण था, देश के पिछड़े क्षेत्रों और जातियों में मिथुन की लोकप्रियता। कई निर्देशक उस समय इसलिये मिथुन को ‘बी या ‘सी” ग्रेड फिल्मों का स्टार बताते रहे । 1992 में मिथुन को फि़ल्म ‘अग्निपथ” में सहायक किरदार निभाने के लिए फि़ल्म फेयर अवार्ड मिला। उसके बाद तो मानो उनके लिए पुरस्कार की झड़ी लग गई।

21वीं सदी की शुरुआत में मिथुन ने बांग्ला सिनेमा को ज़्यादा समय दिया और इस बीच बहुत बड़ी-बड़ी हिट फिल्में दीं। फिर मणिरत्नम की फि़ल्म “गुरु” और कल्पना लाज़मी की फि़ल्म “चिंगारी” ने मिथुन को दिग्गज अभिनेताओं की श्रेणी में ला खड़ा किया ।

इस बिच बढ़ती उम्र को देखते हुए मिथुन ने छोटे लेकिन मजबूत किरदार निभाने शुरू किये। गोलमाल-3 में अपनी शैली से अलग अभिनय कर मिथुन ने अपने अभिनय का लोहा मनवाया।

इस सबके साथ जिस चीज़ ने मिथुन को हमेशा बॉलीवुड से जोड़े रखा , वो था डांस के लिए उनका प्यार. और इसी कारण वे देश का पहला ऐसा डांसिंग रियलिटी शो “डांस इंडिया डांस” लेकर आये जिसने देश के युवाओं को डांस बतौर पेशा चुनने के लिए प्रेरित किया। डांस इंडिया डांस के काफी सीजऩ आ चुके हैं और ये आज भी सर्वश्रेष्ठ डांस रियलिटी शो है. हो भी क्यों न! आखिर इस शो के ग्रैंड मास्टर खुद डिस्को डांसर मिथुन दा जो हैं।

मिथुन की पत्नी का नाम है योगिता बाली। योगिता खुद एक अभिनेत्री रही हैं। योगिता मिथुन से पहले मशहूर एक्टर व सिंगर किशोर कुमार की पत्नी थी। मिथुन के 3 बेटे हैं। मिमोह, रिमोह, नमाशी और उनकी एक बेटी है, जिसका नाम दिशानी है जो आजकल सोसल मिडिया पर छायी हुई है फ़िलहाल न्यूयॉर्क फिल्म एकेडमी से पढाई कर रही है जिससे कयास लगाया जा रहा है कि दिशानी बहुत जल्द बॉलीवुड में डेब्यू कर सकती है.

ज्योतिष कुमार

विचार

"हाम्रा राजनेताहरुमा देश बदल्ने छवि छ त!

“हाम्रा राजनेताहरुमा देश बदल्ने छवि छ त!

प्राकृतिक रुपमा जति सभ्य पाउछोैँ नेपाल र नेपाली अार्टिफिसियल त्यति सभ्य छैनोै।
हाम्रा ईतिहास विश्वले अध्ययन गरिरहेको छ जसरी हामी विश्वको देशहरुको कालखण्डलाई मनन गर्छोै र पछुताउछोैँ

विचार

डिअाईजी साब जेब्राक्रसले ज्यानै लियो त!


नितिनियमका कुरा छाडोैँ हाम्रो देशको नितिनियम अन्य राष्ट्र भन्दा पृथक छ अझ हाम्रा प्रतिनिधी,शिर्ष नेताहरुले भन्ने गरेका छन विश्वको धेरै देश मध्य उतकृष्ट नितिनियम अरे!

अाखिर पालना नहुने नितिनियम धारा,उपधारा मात्र थपेर के गर्ने ?प्रसंग जोड्छु अहिले जुन जेब्राक्रसिङको सवाल छ यसको ब्यापक अालोचना गरेको देखिन्छ यो स्वभाविक पनि छ।

जहाँ विना पुर्वधार नितिनियम जबरजस्त लाद्ने काम भएका छन सोझा साझा ठगिएका छन विभिन्न बाहनामा विना गल्ति पनि ट्राफिकहरुले दुईसय असुलेका छन बुढाबुढी पैसाठ्ठी वर्षका हजुरअामा हरुलाई ठुलै अपराधी झै कठालोमा समातेर क्लास लिन बाध्य पारिएका छन। यति उमेर ढल्किसकेको हजुरअामाको अात्माले के भन्ला?बुढेसकालमा अपराधी झै पक्रनु पर्दा र चाउरीपरेका अनुहारको भाव हेर्दा अाखाँ रसाएको देख्दा पक्कै पनि लाग्छ यो देश पहुच पैसा र पावर हुने मात्र बाच्नसक्ने रहेछन।

ठिक छ नियमको पालना गर्न नागरिक तयार छन तर यसलाई कसरी प्रभावकारी कार्यन्वयन गर्ने भन्ने विषयमा अाफ्ना ट्राफिक जवानहरुलाई सिकाई हुनुपर्छ कि पर्दैन।बाटो काट्दैमा अपराधी झै हप्काउदै कठालो समाउने अधिकार ट्राफिक प्रहरीलाई कसले दियो?

मान्छेलाई मुर्गा बनाउने अनि दुईसय असुल्ने यो माथीको अादेश हो की? प्रहरीले मनोमानी ढङ्गले लगाएको निती हो मान्छे बाटो काट्न खोज्दा चुपचाप बस्ने! जब वारपार गर्छ तब पक्रिने कस्तो नितिनियम हो ? डिअाईजी साब तपाईको प्रहरीले नजिकै बाटो काट्न लागेका ब्यक्तिलाई पख्नुस! अब यस्तो नियम लाग्दै छ भन्नु पर्छ कि पर्दैन, देखे पछि जानकार गराउनु पर्छकी पर्दैन?देख्दा अाखाँ बन्द गर्ने जब बाटो क्रस गर्छ अनि च्यापा समातेर अपराधी झै हप्काउनु कतिको जायज होला?

तपाईको ट्राफिक प्रहरीको डिउटी दुईसय उठाउँनमा ब्यस्त छन अनि सडक दुर्घटना नभएर के हुन्छ? कत्रो कोलाहल छ ट्राफिक प्रहरी देख्यो की मान्छेहरुको भागभाग हुन्छ किन यस्तो परिस्थितीको सिर्जना गरियो? यसको जवाफदेहि को हुने नागरिकलाई सेवा दिने हो की त्रसित बनाउने हो?

यदि नितिनियम जस्तै कार्यन्वयनको पक्ष पनि चुस्त भए पक्कै पनि सबैलाई समेटथ्यो होला।
चाहेँ मापसेका कुरा गरोैँ वा अन्य अझ महिलाको हकमा अझ पिडा छ यो कुरा त पक्कै पनि डिअाईजी साब हरुलाई जानकार होला कति सम्म हर्कत गर्छन नागरिकलाई प्रहरीले कति दुख दिन्छन भन्नेमा जानकार हुनुहुन्न भने पनि कृपया अब अनुगमन गर्नुहोस नागरिकलाई साच्चिकै सेवा दिने हो भने नागरिकको पिडाँ सुन्नुहोस ।

सबै कर्मचारी ट्राफिक प्रहरी त्यस्ता छैनन् जो दुखमात्र दिन्नन रातदिन नभनी जनताको सेवामा तल्लिन छन तर जो ईमान्दार प्रहरी तारिफगर्न योग्य छन केहि घुस्याहा ट्राफिकको कारण उनिहरुको पनि वदनाम भएको छ पहिलो कुरा प्रहरीलाई पुर्ण सिकाई हुन जरुरी छ प्रहरी भन्दैमा अनाहकमा दुख दिन पाईदैन ।

दुईसयको नियममा एकसय पचास तिर्ने पनि होलान! असि मात्र तिर्ने पनि होला ति केहि बाठाँ मान्छे हुन जसले तिरेको पैसा न त राजस्वमा जान्छ यस्ता उदाहरण प्रशस्त थाहाँ हुनेछ तर अनुगमन गरेर त हेर्नुहोस दायाँ बाया हेरेर पटक पटक नितिनियमलाई छायाँमा पार्ने तपाईकै प्रहरीहरु झिनो अाशा लोभमा परेर अाखाँ चिम्म गरिदिने वानीको जरा उखाल्न सकियो भने पक्कै नितिनियमको सहि पालना हुने थियो की?

ट्राफिक प्रहरी महाशाखा प्रमुख डीआईजी मिङमार लामाज्युले गर्न खोज्नु भएको काम सकरात्मक हो हामी हृदय देखि अाभार प्रकट गर्छोै तर जब पुर्वाधार तयार विना यसरी राजधानीमा ट्राफिक द्दारा जुन हमला भईरहेको छ यो अोैचित्यहिन अालोचनात्कम छ।

यस्तो प्रकारको ठाडै छोप्ने प्रवृतिले प्रहरी र साधारण नागरिकको दुरि अझै टाढा हुदै गईरहेको छ जनमासमा यो जेब्राक्रसले एक प्रकारको संकोच पैदा भएको छ कि खाई नखाई गोजीमा दुई सय जगेर्ना बोकेर हिड्नुपर्ने स्थितिको सिर्जना भएको छ ।

सायद डिअाईजी साबलाई अाफ्ना प्रहरीको गतिविधी पनि पक्कै थाहाँ होला कति सम्म सेवा दिन्छन र पब्लिकहरु कति त्रसित छन र यतिविधी किन नागरिकहरु त्रसितछन भन्ने कुराको पनि अनुसन्धान गर्नु पर्थ्यो की! अनुगमन गर्नु पर्थ्यो की?

यस्तै कोलहाल प्रबाह भईरहदा प्रहरीप्रति वितृष्णा जागेको छ प्रहरी भन्ने साथै त्रसित हुदै गोजी छाम्नुपर्ने अवस्थाको श्रृजना भएका छ।
साच्चिकै प्रहरी जनताको सेवामा लागिपरेका छन भने यसरी कोलहालपुर्ण भागभागको अबस्थाको श्रृजना हुने थिएन ।

हरेक बाटो काट्ने ठाउँमा गोजी छाम्नुपर्ने अबस्थाको सिर्जना गरिएको छ अाखिर घटना त घट्यो नी डिअाईजी साब तपाईले यो घटनालाई सामान्य लिनुभएको होला तर यहाँ मान्छेको जिवन वर्वाद भएको छ कसैको छोरीको मृत्यु भएको छ ।

यसमा ड्राईभर त दोषी छ नै तर डाईभर दोषी भन्दैमा प्रहरी उम्कन पाउदैन ।यदि नितिनियम सबैलाई बराबरी रुपमा लगाउने हो कसैप्रति अन्याय नगर्ने हो भने पक्का पनि हरेक घटनाहरु न्युन हुन्छन तर गल्ति गर्नेले चियाँ नास्तामा प्रहरी विक्न थालेपछि अपराधीफे स्थान पाउछँ यो क्षेत्रमा मात्र हैन हरेक क्षेत्रको कुरा यो त उदाहरण मात्र हो । मनपरि नितिनियम लगाएर मात्र कहाँ समस्याको समाधान हुदोरहेछ र साब?news abhiyan

विचार

कांग्रेस नै सुहाउँछ, वाइसीएल नबन्नुस् प्रदीप पौडेलजी

जिएस पौडेल

नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय नेता प्रदीप पौडेलजी,

हार्दिक नमस्कार !

एमाले अध्यक्ष केपी ओलीलाई कान्तिपुरमा खुला पत्र लेख्नु भएको रहेछ, लिंक मार्फत त्यो पढेँ ।

त्यसबारेमा तपाईंलाई पत्र लेख्नुअघि म तपाईंलाई मेरो सामान्य परिचय दिन्छु । तपाईंको पार्टीले २५ वर्ष शासनको बागडोर लिएर शेरबहादुर देउवा मार्फत राजालाई लोकतन्त्र बुझाएको देशको नागरिक म आफ्नो गुजारा चलाउन अहिले विदेशी भूमिमा श्रम गरेर आफ्नो परिवार पालिरहेको छु । मेरो दलीय राजनीतिक आवद्धता छैन । पहिलो संविधानसभामा माओवादीको ताण्डव देखेर संविधानसभाको दोस्रो चुनावमा भावावेशमा मेरो परिवारका सदस्यहरुलाई मैले कांग्रेसलाई भोट दिनु भनेर टेलिफोनबाट सुझाव दिए बाहेक मेरो अन्य कुनै पनि राजनीतिक दलसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध छैन । खैर आफ्ना विषयमा अहिलेलाई यति मात्रै भन्छु । तपाईंले ओलीलाई लेखेको पत्रको जवाफ ओलीको पार्टी एमालेका नेताले कसरी लेख्लान् मलाई मतलव छैन, तर केही वर्षयताका घटनाक्रमबाट आफूले गरेको अनुभुतीका आधारमा तपाईंसामु केही कुरा राख्छु ।

विचार

वर्णमालायें -कविता Alphabets-Poetry

“A good head and good heart are always a formidable combination. But when you add to that a literate tongue or pen, then you have something very special.” 9 और  शब्द

गूंज


हम अपने बोले शब्दों के गूजं अौर  मौन  के बीच  रहते हैं

हमारे अपने विचारों  से बनता है हमारी जिंदगी का आशियाना।

Image from internet.

कर्मचारीलाई हेर्ने दृष्टि

– दुर्गा बन्जाडे

कर्मचारीलाई शासकका रूपमा नलिई आम नागरिकका सहयोगी र सेवकका रूपमा लिनुपर्छ ।

जेष्ठ ११, २०७४- गत महिना नेपालको एक गैरसरकारी संस्था र क्यानाडाको कोडी इन्टरनेसनल इन्स्टिच्युटको संयुक्त आयोजनामा सञ्चालित महिला नेतृत्व विकास सम्बन्धी पाँचदिने आवासीय तालिम कार्यक्रममा सहभागी हुने अवसर मिल्यो ।

नेपालभरिबाट २५ जना महिलालाई सहभागी गराइएको उक्त कार्यक्रममा अधिकांशले सोधेको एउटै प्रश्नले सोच्न बाध्य बनायो । मैले विगत एक दशकदेखि पटक–पटक सुन्दै आएको तर गम्भीर रूपमा नलिएको त्यो प्रश्न थियो– ‘सरकारी कर्मचारी पनि यस्तो हुन्छ र ?’ प्रश्नकर्ताहरूको जिज्ञासामा मैले प्रतिप्रश्न गरेँ, ‘कस्ता हुन्छन् त सरकारी कर्मचारी ?’ उनीहरूले सरकारी कर्मचारीलाई शासकको मानसिकता बोकेको, परम्परावादी सोच भएको, घमन्डी, झर्किएर बोल्ने, असामाजिक तथा आफ्नो कामप्रति गैरजिम्मेवारका रूपमा बुझेका रहेछन् ।

मैले सरकारी कर्मचारीप्रति लाग्ने गरेका अन्य आरोपसमेत स्मरण गर्ने प्रयास गरेंँ । सर्वत्र सुन्ने गरिएको लोकसेवा पास गरेको घमन्ड र जागिरको दम्भ भएको, आफूले आफैंलाई सबैभन्दा जान्ने/बुझ्ने ठान्ने, काम समूहमा गर्ने तर असफलताको अपजश अरुलाई थोपर्ने र सफलताको जश आफूले मात्र लिने, पोसाकसमेत भद्दा र अनाकर्षक तरिकाले लगाउने, आफ्नो कार्यालयको सरसफाइमा ध्यान नदिने, अल्छी एवं जुम्सो स्वभावको, सेवाग्राहीलाई विभिन्न बहानामा झुलाइराख्ने, भ्रष्ट, सरकारी सम्पत्तिको दुरुपयोग गर्ने, कार्यालयमा पंखा, बत्ती, धारा, हिटर, एसी आदि खुल्लै छोडेर हिँड्ने, कुरा आधुनिक गर्ने तर कार्य व्यवहार अति परम्परावादी हुने, बोली र व्यवहारमा ठूलो अन्तर हुने’ जस्ता जनगुनासा मेरो मेरो स्मृतिमा आए ।

यस्ता आरोपको सन्दर्भमा थुप्रै सवाल उठाउन सकिन्छ । के सबै सरकारी कर्मचारी खराब र भ्रष्ट नै छन् त ? के उनीहरू जनतालाई दु:ख दिनै बसेका हुन् त ? के उनीहरूसँग मानवीय संवेदना नै छैन त ? वर्षौंदेखि जनताको सेवा गर्दै आएका सरकारी कर्मचारीले राज्यबाट सुविधा लिनै हुँदैन त ? सरकारी कर्मचारीले शनिबार बच्चाको विद्यालयमा नतिजा लिन जान उसले प्राप्त गरेको सवारी साधन प्रयोग गर्न किन नहुने ? कामको अतिरिक्त सरकारी कर्मचारीले मनोरञ्जन गर्नु हुँदैन र ? यस्ता प्रश्नको सूक्ष्म विश्लेषण गर्न जरुरी छ ।

व्यक्तिको छविबारे विद्वान म्याक्सवेल माल्ज भन्छन्, ‘आत्म–छवि मानिसको व्यक्तित्व र मानवीय व्यवहारको मूल आधार हो । आत्म–छविमा परिवर्तन गर्नाले नै मानिसको व्यक्तित्व र व्यवहारमा परिवर्तन हुने हो ।’ अर्थात् हाम्रो छवि हामीले गर्ने सेवा प्रवाह, हाम्रो बोली व्यवहार, सेवाग्राही र समाजसँगको सम्बन्ध, हाम्रो कार्यकक्ष तथा कार्यालय परिसर र हामीले लगाउने पोसाकबाट समेत प्रतिविम्बित हुन्छ । वास्तवमा आफ्नै व्यवहार र कार्यशैलीले गर्दा आम नागरिकबीच सरकारी कर्मचारीको छवि नकारात्मक भएको हो । यसमा सुधार गर्न व्यक्ति, संगठन, समाज र राज्य सबै तहबाट प्रयास हुनु आवश्यक हुन्छ ।

नेपालको संविधानले सार्वजनिक प्रशासनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष, पारदर्शी, भ्रष्टाचारमुक्त, जनउत्तरदायी र सहभागितामूलक बनाउँदै राज्यवाट प्राप्त हुने सेवासुविधामा जनताको समान र सहज पहुँच सुनिश्चित गराउन सुशासनको प्रत्याभूति गर्ने उल्लेख गरेको छ । हामीले सार्वजनिक सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी बनाई सार्वजनिक प्रशासनलाई सबल, सक्षम, सुदृढ र नागरिकमैत्री बनाउन गुनासो व्यवस्थापन संयन्त्र, भ्रष्टाचार विरुद्ध कार्ययोजना, प्रशासन सुधारको निरन्तर प्रयास, प्रशासनिक पुन:संरचना, क्षतिपूर्ति सहितको नागरिक वडापत्र, सार्वजनिक सुनुवाइ सुशासन ऐन तथा नियमावली, सूचनाको हकसम्बन्धी ऐन तथा नियमावली, घरदैलो सेवा लगायतका धेरै व्यवस्थाको प्रयोग गर्दै आएका छांै । कर्मचारीको क्षमता तथा दक्षता अभिवृद्धि गर्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका तालिम तथा अध्ययन भ्रमणको व्यवस्था गरिएको छ ।

उत्प्रेरणाका विभिन्न विधि तथा माध्यमको प्रयोग, निकायगत आचारसंहिताको व्यवस्था, नयाँ सार्वजनिक व्यवस्थापन तथा नयाँ सार्वजनिक सेवाका मान्यताको अवलम्बन, शासकीय सुधार कार्यक्रमको सञ्चालन, समावेशीकरणका लागि आरक्षण तथा सकारात्मक विभेदको व्यवस्था लगायतका प्रयास पनि गरिएको छ । तर यी सबै प्रयास र प्रावधानका बाबजुद पनि आम नागरिकको कर्मचारीप्रतिको धारणा परिवर्तन हुनसकेन ।

हामीले बुझ्नुपर्ने कुरा
सरकारी कर्मचारी पनि यही समाजको सदस्य हो । जसरी हरेक व्यक्ति आफैमा फरक–फरक विचारधारा र व्यवहार भएको हुन्छ, त्यसैगरी सरकारी कर्मचारी पनि फरक–फरक व्यक्तित्व र विचारधारा बोकी यही समाजको प्रतिनिधित्व गर्छन् । व्यक्तिमा हुने मानवीय संवेदना सरकारी कर्मचारीमा पनि हुन्छ । सबैले कर्मचारीप्रति नकारात्मक धारणा बनाउनुपूर्व ऊ किन त्यस्तो भयो होला भनी सोच्नु आवश्यक छ ।

के एकजना गाउँपालिकाको कार्यकारीको योग्यता, वृत्ति विकासको अवसर र अनुभव तथा उसलाई उपलब्ध गराइएको स्रोतसाधन, प्रविधि एवं सेवासुविधा उसलाई सुम्पिएको जिम्मेवारी निर्वाह गर्न पर्याप्त छ त ? गाउँपालिका भनेको स्थानीय सरकारको सिंहदरबार हैन र ? गतवर्ष भर्खरै लोकसेवाबाट सिफारिस भई पदस्थापन भएको एक गाविस सचिवले अधिक कामको बोझ र अनावश्यक स्थानीय दबाब थेग्न नसकेर आत्महत्या गरेको तितो घटना हाम्रोसामु छ । कार्यबोझ बढी हुने स्थानमा कर्मचारी कम हुँदा एकजनाले धेरै कामको बोझ थेग्न नसकी मानवीय स्वभाव अनुरुप रिसाउने, झर्किने गर्नु स्वाभाविक हुनसक्छ ।

सेवाग्राहीले पनि काम गर्ने र नगर्ने कर्मचारीको सही मूल्यांकन गर्न सक्नुपर्छ । सबै कर्मचारीलाई एउटै घानमा हाल्नु न्यायोचित हुँदैन । विरोधका लागि विरोध गर्नुभन्दा पनि कर्मचारीको कार्यशैली र व्यवहार बदल्न सबैले प्रयास गर्नु जरुरी छ । कर्मचारीलाई शासकका रूपमा नलिई आम नागरिकका सहयोगी र सेवकका रूपमा लिनुपर्छ । वास्तवमै दक्ष, सक्षम र अब्बल कर्मचारी बनाउन हामीले सरकारी कर्मचारीप्रतिको हाम्रो धारणामा परिवर्तन गर्नु जरुरी छ ।

के गर्नुपर्ला ?
सम्पूर्ण राज्य संरचना नै परिवर्तन गर्दा पनि जनमानसमा परिवर्तन हुन नसकेको सरकारी कर्मचारीप्रतिको धारणामा परिवर्तन ल्याउन सबै कर्मचारी जिम्मेवार बनेर लाग्नु जरुरी छ । सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा सुधार गर्न माथिल्लो निकाय र पदाधिकारी जति जिम्मेवार छन्, त्योभन्दा बढी जिम्मेवार कार्यस्थल तहका कार्यालय र कर्मचारी हुनु आवश्यक छ । मालपोतमा जग्गा पास गर्न होस् वा सवारी अनुमतिपत्र नवीकरण गर्न वा घरको नक्सा पास गर्न वा राहदानी बनाउन होस्, सम्बन्धित कार्यालयमा एकैपटक मात्र जाँदा पनि व्यक्तिले भोगेको व्यवहारले उसको कर्मचारीप्रतिको धारणा बन्ने गर्छ । त्यसैले सबै कर्मचारीले यो कुरालाई ख्याल गरी आफ्नो व्यवहार प्रदर्शन गर्नुपर्छ ।

कार्यालयले उपयुक्त स्थानमा उपयुक्त व्यक्तिलाई जिम्मेवारी सुम्पनुपर्छ । कर्मचारी व्यवस्थापन कार्यालयको कार्यबोझको आधारमा हुनुपर्छ । काम गर्ने र नगर्ने कर्मचारीको अभिलेख तयार गरी त्यसको आधारमा दण्ड र पुरस्कारको व्यवस्था गर्नुपर्छ । असल र खराब कर्मचारी छुट्याई असललाई संरक्षण तथा थप प्रोत्साहित गर्ने र खराबलाई कारबाही गर्ने कुरामा राजनीतिक संरक्षण गर्नुहुन्न । सरकारी कार्यालयलाई आकर्षक र अनाकर्षकमा विभाजन गर्ने र कार्यालयका आधारमा सेवासुविधामा कर्मचारीबीच विभेद गर्नुहुन्न ।

राम्रो कार्य सुरु गर्न कुनै शुभमुहूर्त पर्खिरहनु पर्दैन । भारतको उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्रीले सरकारी कार्यालयका कर्मचारीको काम र व्यवहारको मूल्यांकन गर्दै उनीहरूलाई इमानदार कर्मचारी, लामो समय राजनीतिक पहुँच र संरक्षणमा एकैठाउँमा बसिरहने कर्मचारी र भ्रष्ट कर्मचारी गरी तीन समूहमा वर्गीकरण गरी सुधारको कदम चालेको कुरा विभिन्न सञ्चार माध्यममा आएका छन् । हामीले पनि यसैगरी दक्ष, क्षमतावान र इमानदार कर्मचारीलाई महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी दिई प्रोत्साहित गर्ने, लामो समय एकै कार्यालयमा बस्दै आएका कर्मचारीलाई निश्चित समय अन्तरालमा अनिवार्य सरुवा गर्ने र अनियमितता तथा भ्रष्टाचार गर्ने कर्मचारीलाई छानबिन गरी कडा कारबाही गर्ने व्यवस्था गर्नु जरुरी छ ।

पोसाक, बोली–व्यवहार, कार्यालयको विन्यास र सरसफाइ तथा कर्मचारीको समग्र व्यक्तित्वलाई आकर्षक, उत्प्रेरित र उच्च मनोबलयुक्त तुल्याउनसके मात्र आम मानिसमा रहेको ‘सरकारी कर्मचारी पनि यस्तो हुन्छ र ?’ भन्ने जिज्ञासा अन्त्य हुनेछ ।

विचार